Şoförlü filo kiralama, aracın hizmet sağlayıcının şoförüyle birlikte kuruma tahsis edildiği modeldir; şoförsüz kiralamada ise araç kuruma teslim edilir ve kurum çalışanları tarafından kullanılır. İki model arasındaki fark yalnızca direksiyondaki kişi değildir: sorumluluk, maliyet yapısı, esneklik ve kurumun iş yükü de değişir. Bu yazıda bu farkları karar vermenizi kolaylaştıracak biçimde karşılaştırıyoruz.
İki model kısaca
Şoförsüz kiralamada araç belirli bir süre kuruma tahsis edilir; bakım, sigorta ve ikame araç gibi hizmetler kiralama kapsamında yürütülür, aracı ise kurumun çalışanları kullanır. Uzun dönem şoförsüz kiralamanın avantajlarını ve sözleşme sürecini uzun dönem filo kiralama yazımızda anlattık.
Şoförlü modelde ise araç, hizmet sağlayıcının görevlendirdiği şoförle birlikte gelir. Kurum araçla değil, bir ulaşım hizmetiyle ilgilenir: hangi saatte, nereden nereye, kimin taşınacağı. Bu model, kullanım amacına göre personel servisi, V.I.P. servis ya da şoförlü araç kiralama biçimlerinde karşımıza çıkar.
Kısacası şoförsüz kiralamada kurum bir araç, şoförlü modelde ise bir ulaşım hizmeti satın alır. Bu ayrım, aşağıdaki bütün karşılaştırma başlıklarının çıkış noktasıdır ve teklif isterken hangi soruyu sormanız gerektiğini de belirler.
Şoförlü ve şoförsüz kiralama karşılaştırması
| Başlık | Şoförsüz kiralama | Şoförlü filo kiralama |
|---|---|---|
| Aracı kullanan | Kurum çalışanı | Hizmet sağlayıcının şoförü |
| Kullanım esnekliği | Çalışan aracı istediği saatte kullanır | Kullanım, şoförün çalışma düzenine göre planlanır |
| Sürüş kaynaklı riskler | Büyük ölçüde kurum ve çalışan tarafında | Sözleşmeye göre büyük ölçüde hizmet sağlayıcıda |
| Kurumun iş yükü | Kullanım politikası, ceza ve hasar takibi | Program bildirimi ve hizmet takibi |
| Personel planı | Gerekmez | İzin ve yedek şoför düzeni gerekir |
| Uygun kullanım | Saha ve satış ekipleri, bireysel tahsis | Yönetim, misafir, düzenli grup taşıması |
Sorumluluk dağılımı: asıl fark burada
Şoförsüz kiralamada aracı kurumun çalışanı kullandığı için trafik cezaları, hasarlar ve kullanım hataları kurumun takip etmesi gereken konulardır. Bu nedenle şoförsüz modelde yazılı bir kullanım politikası ve hasar bildirim süreci şarttır. Bu başlıkları filo yönetimi nedir yazımızda ele aldık.
Şoförlü modelde sürüşün kendisi hizmet sağlayıcının sorumluluğundadır. Şoförün belgeleri, eğitimi, dinlenme düzeni ve davranışı hizmetin parçasıdır. Kurum açısından bu, sürüş kaynaklı riskin ve iş yükünün büyük kısmının devredilmesi anlamına gelir. Ancak bu dağılımın sınırları her zaman sözleşmede açıkça yazılmalı, hukuk biriminizle birlikte değerlendirilmelidir.
Şoförde aranması gerekenler
Şoförlü modelde hizmetin kalitesi büyük ölçüde şoföre bağlıdır. Yolcu taşımacılığında SRC ve psikoteknik belgeleri, temiz bir sürüş geçmişi, güzergâh bilgisi ve iletişim becerisi öne çıkar. Ayrıntılı kontrol listesi için servis şoförü nitelikleri yazımıza göz atabilirsiniz. Yıldız Turizm olarak yolcu taşıdığımız tüm hizmetlerde SRC ve psikoteknik belgeli şoförlerle çalışıyoruz.
Maliyet kalemlerini doğru karşılaştırın
Şoförlü teklif ilk bakışta şoförsüz tekliften yüksek görünür; çünkü içinde şoför maliyeti de vardır. Doğru karşılaştırma için şoförsüz modelin kurum tarafındaki gizli kalemlerini de hesaba katmanız gerekir:
- Aracı kullanan çalışanın asıl işinden ayırdığı zaman
- Trafik cezası ve hasar süreçlerinin idari takibi
- Kullanım hatalarından doğan ek onarım giderleri
- Kurum bünyesinde şoför istihdam ediliyorsa bu kadronun tüm maliyetleri ve izin dönemlerindeki boşluk
Şoförlü modelde ise teklifin şoförün çalışma saatlerini, fazla mesai ya da mesai dışı kullanım koşullarını, yedek şoför düzenini ve şoförün yol ve konaklama giderlerini nasıl ele aldığını sorun. Kalem kalem hazırlanmış bir teklif, iki modeli adil biçimde karşılaştırmanın tek yoludur. Personel giderlerinin muhasebe ve vergi açısından değerlendirmesini ise mali müşavirinize bırakmanızı öneririz.
Hangi kullanımda hangi model?
Şoförsüz kiralama öne çıkar
- Satış temsilcileri, teknik servis ve saha ekipleri gibi aracı kendi programına göre kullanan çalışanlar
- Aracın gün içinde sık ve öngörülemeyen biçimde hareket ettiği işler
- Bireysel tahsisli araçların yan hak olarak verildiği durumlar
Şoförlü model öne çıkar
- Yönetici ulaşımı ve kurumsal misafir karşılama; ayrıntılar için kurumsal V.I.P. transfer yazımıza bakabilirsiniz
- Her gün aynı saatlerde grup hâlinde yapılan çalışan taşıması; bu ihtiyaç genellikle personel taşımacılığı modeliyle daha verimli karşılanır
- Tesisler arası düzenli sefer ve belirli bir program dâhilindeki kullanım
- Kurumun sürüş kaynaklı risk ve iş yükünü üstlenmek istemediği durumlar
Karar vermeden önce sorulacak sorular
Modeli seçmeden önce aracı kullanan birimlerle kısa bir görüşme yapmanız, kararın masa başında değil gerçek kullanıma göre verilmesini sağlar. Aşağıdaki sorular bu görüşme için iyi bir başlangıçtır:
- Araç günün hangi saatlerinde kullanılıyor ve bu saatler önceden biliniyor mu?
- Aracı kullanan kişi sürüş dışında asıl işini mi yapmalı, yoksa sürüş işin parçası mı?
- Araçta tek kişi mi, yoksa düzenli olarak birden fazla yolcu mu taşınıyor?
- Son dönemde trafik cezası, hasar ya da kullanım kaynaklı arıza kayıtları ne durumda?
- Kurumda şoför istihdam ediliyorsa izin dönemlerinde hizmet nasıl sürdürülüyor?
Cevaplar "saatler belli, yolcu çok, sürüş asıl iş değil" yönünde toplanıyorsa şoförlü model güçlü bir adaydır. "Kullanım öngörülemez, araç kişiye bağlı" yönünde toplanıyorsa şoförsüz kiralama daha doğru olabilir.
Bir modelden diğerine geçiş
Şoförsüz kullanımdan şoförlü hizmete geçen kurumlarda en kritik konu, çalışanların yeni düzene alışmasıdır. Araç talebinin nasıl ve ne kadar önceden iletileceği, programın kim tarafından onaylanacağı ve acil durumlarda kime ulaşılacağı geçişten önce duyurulmalıdır. Yıldız Turizm'de araç tahsisine dayalı filo kiralama ile şoförlü hizmetlerimizi kurumun kullanım profiline göre birlikte değerlendiriyor, operasyon boyunca tek muhatap üzerinden ilerliyoruz.
Şoförlü kiralamada sözleşmeye yazılması gerekenler
- Şoförün çalışma saatleri, mesai dışı ve hafta sonu kullanım koşulları
- Sabit şoför talebi ve şoför değişikliği durumunda bilgilendirme
- İzin, hastalık ve acil durumlarda yedek şoför düzeni
- Arıza ve bakım dönemlerinde ikame araç
- Şoförün kılık kıyafet, davranış ve gizlilik kuralları
- Şehirlerarası görevlerde şoförün yol, yemek ve konaklama giderleri
- Raporlama sıklığı ve tek muhatap bilgisi
Sonuç
Şoförlü filo kiralama ile şoförsüz kiralama arasındaki seçim, aracın nasıl kullanıldığına ve sürüş kaynaklı sorumluluğun kimde durmasının istendiğine bağlıdır. Aracı kendi programına göre kullanan çalışanlar için şoförsüz kiralama, düzenli ve programlı taşıma ya da misafir ulaşımı için şoförlü model daha uygun olur; birçok kurumda ikisi birlikte kullanılır. Araç tahsisine dayalı ihtiyaçlarınız için filo kiralama sayfamızı, şoförlü kullanım için V.I.P. servis seçeneklerimizi inceleyebilir; kurumunuz için hangi kurumsal araç kiralama modelinin uygun olduğunu birlikte değerlendirmek için bize ulaşabilirsiniz.
