Kurumsal taşımacılık terimleri, servis tekliflerini ve sözleşmeleri doğru okumanın anahtarıdır. Ring, vardiya hattı, ikame araç, yetki belgesi ya da uçuş takibi gibi kavramlar teklifte tek kelimeyle geçer ama arkasında önemli bir hizmet taahhüdü bulunur. Bu sözlükte en sık karşılaşacağınız taşımacılık terimlerini konu başlıklarına göre, sade bir dille açıklıyoruz.
Taşımacılık terimleri: güzergâh ve planlama
- Güzergâh: Bir servis aracının ilk duraktan varış noktasına kadar izlediği yol. Teklifte genellikle güzergâh sayısı ve her güzergâhın araç tipi birlikte verilir.
- Güzergâh optimizasyonu: Yolcu adreslerine göre durakların ve sıralamanın, araç sayısını ve yolculuk süresini dengeleyecek biçimde düzenlenmesi.
- Durak/saat planı: Her durağın konumunu ve aracın o duraktan geçiş saatini gösteren yazılı liste. Çalışanların ve velilerin elindeki temel belgedir.
- Ring servis: Yolcuların belirlenmiş toplanma noktalarında araca bindiği servis düzeni. Kampüs içinde ya da iki nokta arasında sürekli dönen hatlar için de kullanılır.
- Kapıdan alma: Aracın her yolcunun adresine yakın bir noktaya uğradığı düzen. Konforludur ama yolculuk süresini uzatabilir.
- Vardiya hattı: Belirli bir vardiyanın giriş veya çıkış saatine göre planlanmış güzergâh. Üç vardiyalı bir tesiste aynı bölgeye üç ayrı vardiya hattı olabilir.
- Sefer: Aracın bir güzergâhı bir kez tamamlaması. "Günde iki sefer" genellikle sabah geliş ve akşam dönüş anlamına gelir.
- Ek sefer: Sözleşmedeki düzenli seferlerin dışında talep edilen sefer; fazla mesai veya hafta sonu çalışmasında gündeme gelir.
- Güzergâh revizyonu: Vardiya, adres ya da yolcu sayısı değiştiğinde planın güncellenmesi.
Bu kavramların uygulamada nasıl bir araya geldiğini güzergâh planlaması yazımızda anlattık.
Araç ve kapasite terimleri
| Terim | Anlamı | Yaklaşık kapasite |
|---|---|---|
| Minivan | Küçük gruplar ve dar sokaklı güzergâhlar için araç | 8–9 kişi |
| Minibüs | Orta büyüklükteki güzergâhların temel aracı | 14–19 kişi |
| Midibüs | Minibüs ile otobüs arasındaki ara sınıf | 27–31 kişi |
| Otobüs | Kalabalık hatlar ve şehirler arası grup ulaşımı | 45–50 kişi |
| V.I.P. araç | Misafir ve yönetici ulaşımı için konfor odaklı araç sınıfı | Araç tipine göre değişir |
- Sabit araç: Bir güzergâha sürekli aynı aracın tahsis edilmesi.
- İkame araç: Arıza, bakım ya da kaza nedeniyle hizmet dışı kalan aracın yerine geçici olarak verilen araç. Sözleşmede ikame aracın hangi sürede ve hangi standartta sağlanacağı yazılmalıdır.
- Doluluk oranı: Araçtaki dolu koltukların toplam kapasiteye oranı; araç tipinin doğru seçilip seçilmediğini gösterir.
Araç tipi seçiminin ayrıntıları için servis aracı kiralama ve araç tipleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Şoför, personel ve belge terimleri
- Yetki belgesi: Ticari yolcu taşımacılığı yapacak firmaların ilgili bakanlıktan aldığı, faaliyet alanını belirleyen belge. Belge türleri ve kapsamları mevzuatla tanımlandığı için güncel Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin kontrol edilmesini öneririz.
- SRC belgesi: Ticari taşımacılıkta şoförlerin mesleki yeterliliğini gösteren belge.
- Psikoteknik belge: Şoförün dikkat, refleks ve algı gibi sürüşle ilgili yeteneklerinin değerlendirildiğini gösteren belge.
- Sabit şoför: Bir güzergâhı sürekli aynı şoförün sürmesi. Güzergâhın ve yolcuların tanınmasını sağlar.
- Kaptan: Taşımacılık sektöründe servis ve tur şoförleri için kullanılan yaygın ifade.
- Rehber personel: Okul servislerinde, özellikle küçük yaş gruplarında öğrencilere eşlik eden görevli.
Şoförlerde aranan belgelerin ayrıntısını servis şoförü nitelikleri yazısında bulabilirsiniz.
Transfer ve organizasyon terimleri
- Transfer: Belirli bir noktadan diğerine, genellikle havalimanı, otel ve toplantı mekânı arasında yapılan tek yönlü ya da gidiş-dönüş ulaşım.
- Uçuş takibi: Karşılama yapılacak uçuşun iniş saatinin izlenmesi ve rötar durumunda karşılama saatinin güncellenmesi.
- İsim tabelası ile karşılama: Misafirin havalimanı çıkışında adının yazılı olduğu tabelayla karşılanması.
- Program akışı: Gezi ya da etkinlikte hareket, mola ve dönüş saatlerini gösteren plan.
- Bekleme süresi: Aracın program içinde ya da karşılamada yolcuyu beklediği süre; teklifte ayrıca belirtilmesi gereken kalemdir.
Transfer, tur ve organizasyon hizmetlerinin hangi kapsamda verildiğini kurumsal hizmetler sayfamızda görebilirsiniz.
Sözleşme ve filo terimleri
- Kalem kalem teklif: Toplam fiyatın güzergâh, araç, sefer ve hizmet kapsamına göre ayrıştırıldığı teklif biçimi.
- Fiyat güncelleme (revizyon) maddesi: Sözleşme süresince fiyatın hangi koşullarda ve hangi esasla güncelleneceğini belirleyen madde.
- Çerçeve sözleşme: Zamanı önceden belli olmayan tekrarlanan hizmetlerin genel koşullarını baştan belirleyen sözleşme. Türler arasındaki farklar için taşımacılık sözleşme türleri yazımıza bakabilirsiniz.
- Tek muhatap: Operasyon boyunca kurumun tüm konular için iletişim kurduğu tek sorumlu kişi.
- Uzun dönem filo kiralama: Araçların kuruma uzun süreli tahsis edildiği, bakım, sigorta ve ikame araç yönetiminin kiralama firması tarafından yürütüldüğü model.
- Kilometre paketi: Filo kiralamada araç başına öngörülen kullanım sınırı; sektörde sık kullanılır, ayrıntıları teklif aşamasında netleşir.
Operasyon ve takip terimleri
- GPS takip: Araçların konum ve güzergâh bilgisinin anlık izlenmesi.
- Operasyon desteği: Hizmet süresince aksaklıklara müdahale eden ekip ve iletişim hattı.
- Aylık raporlama: Hizmetin dönem içindeki seyrinin, aksaklıkların ve değişikliklerin düzenli olarak kuruma bildirilmesi.
Sonuç
Taşımacılık terimlerini bilmek, teklifleri karşılaştırırken ve sözleşmeyi okurken neyin taahhüt edildiğini görmenizi sağlar. Bir terimin sizin hizmetinizdeki karşılığından emin değilseniz, firmadan yazılı açıklama isteyin. Bu kavramların karşılık geldiği hizmetleri hizmetlerimiz sayfasında görebilir, kurumunuzun genel ulaşım çerçevesi için kurumsal taşımacılık hizmetleri rehberine bakabilirsiniz. Ulaşım kalemlerinizi birlikte değerlendirmek isterseniz bize ulaşabilirsiniz.
